หัวแร้งบัดกรี

ใช้ หัวแร้งบัดกรี ต่อสายไฟให้แน่น ทำยังไง? งานไหน ไม่ควรบัดกรีต่อ?

ทำไม งานต่อสายลำโพง สายไฟ LED หรือสายไฟเครื่องมือเล็ก ๆ ด้วย หัวแร้งบัดกรี ถึงหลุดหลังใช้ไปไม่นาน ตะกั่วเยอะ ๆ จุดต่อก็แน่นเอง ไม่ใช่เหรอ? คำตอบไม่ได้ตรงไปตรงมาแบบนั้น เพราะ ตะกั่วบัดกรีไม่ได้ออกแบบมาให้รับแรงดึงหรือแรงงอ หน้าที่หลักของตะกั่ว คือทำให้สายสองเส้นนำไฟถึงกันได้เต็มที่ และไม่ขึ้นสนิม ส่วนความแน่นต้องมาจากการต่อสาย ให้ยึดกันก่อน

จุดต่อสายไฟที่หลุด หรือหักบ่อยที่สุด ส่วนใหญ่ไม่ได้เสียเพราะตะกั่วน้อย แต่เสียเพราะขั้นตอนก่อนและหลังใช้ หัวแร้งบัดกรี ถูกข้ามไป ทั้งการปอกสายที่ยาวหรือสั้นเกิน การเอาสายมาแตะกันเฉย ๆ แล้วหยอดตะกั่วทับ และการลืมสวมท่อหดจนต้องพันเทปแทน

เพราะงั้น เรามาดู ขั้นตอนต่อสายไฟด้วยการบัดกรี ตั้งแต่ปอกสาย ตีเกลียว ให้ความร้อน ไปจนถึงการหุ้มฉนวน พร้อมงานที่ไม่ควรใช้การบัดกรี ต่อสาย แม้จะทำได้ก็ตาม

ทำไมจุดต่อสายไฟ ที่ใช้ หัวแร้งบัดกรี ถึงหลุดได้ ทั้งที่ตะกั่วดูเต็ม?

ตะกั่วบัดกรีเป็นโลหะที่อ่อนกว่าทองแดงมาก เมื่อสายถูกดึง งอ หรือสั่นซ้ำ ๆ แรงทั้งหมดจะไปรวมที่ตะกั่ว ถ้าลวดทองแดงสองเส้นแค่วางชิดกันโดยมีตะกั่วยึดไว้อย่างเดียว ตะกั่วจะร้าว และหลุดได้

อีกสาเหตุคือ จุดต่อที่ตะกั่วไม่ซึมเข้าไปในลวดฝอย ตะกั่วแค่เกาะอยู่ที่ผิวด้านนอกเหมือนเปลือก ข้างในลวดยังไม่ติดกัน ซึ่ง เกิดจากการเอาตะกั่วไปละลายบนปลาย หัวแร้งบัดกรี แล้วป้ายลงสาย แทนการให้ความร้อนกับตัวสายก่อน

เทียบกับการต่อเชือกสองเส้น ถ้าแ ค่ทากาวแปะปลายเข้าหากัน ดึงทีเดียวก็หลุด แต่ถ้าผูกเงื่อนให้แน่นก่อนแล้วค่อยทากาว เงื่อนจะรับแรง ส่วนกาวทำหน้าที่ ช่วยไม่ให้คลาย 

จุดต่อที่ดี ต้องแน่นด้วยการต่อสายก่อน จากนั้น หัวแร้งบัดกรี กับตะกั่ว มีหน้าที่เชื่อมต่อ ให้นำไฟดี และไม่คลาย ไม่ใช่เป็นตัวยึดหลัก

หัวแร้งบัดกรี

การปอกสายให้พอดีก่อนจับ หัวแร้งบัดกรี คือครึ่งหนึ่ง ของงาน

ความยาวที่ปอกกำหนดว่าตีเกลียวได้แน่นแค่ไหน และท่อหดจะคลุมได้มิดหรือเปล่า ปอกสั้นเกินจะตีเกลียวไม่พอให้ยึดกัน ปอกยาวเกินจะมีลวดเปลือยโผล่ออกนอกท่อหด

ปอกยาวพอให้ตีเกลียวได้หลายรอบ

หลักคือปอกให้ยาวพอที่ลวดสองเส้นพันกันได้หลายรอบ และสั้นพอที่ท่อหดจะคลุมได้ทั้งหมดพร้อมเลยไปบนฉนวนทั้งสองฝั่ง สายเส้นเล็กปอกสั้นกว่า สายเส้นใหญ่ปอกยาวกว่า ถ้าไม่แน่ใจ ให้ปอกสั้นก่อน แล้วค่อยปอกเพิ่ม

อย่าให้ลวดฝอยขาด

ก่อนเปิด หัวแร้งบัดกรี ให้ใช้คีมปอกสายที่ช่องตรงกับขนาดสาย ไม่ใช้คัตเตอร์กรีดรอบ เพราะมักบาดลวดฝอยขาดไปบางส่วน ลวดที่ขาดทำให้จุดต่อรับกระแสได้น้อยลงและร้อนกว่าปกติ ถ้าลวดขาดเกินไม่กี่เส้น ให้ตัดทิ้งแล้วปอกใหม่

ตีเกลียวต่อสายให้แน่นก่อน แล้วค่อยใช้ หัวแร้งบัดกรี

ขั้นนี้คือสิ่งที่ทำให้จุดต่อรับแรงดึงได้ ถ้าต่อแน่นดีก่อนแตะ หัวแร้งบัดกรี ต่อให้ตะกั่วร้าวในอนาคต สายก็ยังไม่หลุดออกจากกันทันที

ต่อตรงสองเส้นแบบพันไขว้

ไขว้ปลายสายสองเส้นเป็นรูปกากบาท แล้วพันปลายแต่ละข้างรอบสายอีกเส้นหลายรอบให้แน่น วิธีนี้ที่ช่างเรียกว่าการต่อแบบช่างสาย (Lineman Splice) ได้จุดต่อที่เรียวเล็กและรับแรงดึงได้ดี เหมาะกับสายที่ต้องร้อยผ่านท่อหรือช่องแคบ

ต่อแยกสายออกด้านข้าง

ถ้าต้องต่อสายแยกจากสายหลัก ให้ปอกฉนวนช่วงกลางสายหลัก แล้วพันสายแยกรอบช่วงที่ปอกให้แน่นหลายรอบ ห้ามแค่วางสายแยกแนบไว้แล้วหยอดตะกั่วทับ เพราะจุดแบบนี้หลุดง่ายที่สุด

สวมท่อหดก่อนเริ่มใช้ หัวแร้งบัดกรี ไม่งั้น อาจต้องตัดต่อใหม่

บัดกรีเสร็จสวยแล้วเพิ่งนึกได้ว่ายังไม่ได้สวมท่อหด ทางเลือกที่เหลือคือพันเทป (ซึ่งหลุดลอกง่ายเมื่อโดนความร้อน หรือความชื้น) หรือตัดจุดต่อทิ้งแล้วทำใหม่

ก่อนบัดกรี จึงควรตัดท่อหดให้ยาวกว่าจุดต่อ สวมเข้าไปในสายเส้นใดเส้นหนึ่ง แล้วเลื่อนออกไปไกลจากจุดที่จะบัดกรี พอไม่ให้ความร้อนจาก หัวแร้งบัดกรี ทำให้ท่อหดหดตัวก่อนเวลา ถ้าต่อสายคู่ เช่น สายบวกและสายลบ ให้สวมท่อหดเส้นเล็กแยกแต่ละเส้น และสวมท่อใหญ่อีกชั้นคลุมทั้งคู่

ให้ หัวแร้งบัดกรี ทำให้สายร้อน แล้วป้อนตะกั่วที่สาย ไม่ใช่ที่ปลายหัวแร้ง

ตะกั่วจะซึมเข้าไปในลวดฝอยได้ก็ต่อเมื่อตัวลวดร้อนถึงจุดที่ตะกั่วละลาย การเอาตะกั่วไปละลายบนปลายแล้วป้ายลงสาย ทำให้ตะกั่วเกาะแค่ผิวนอก วิธีที่ถูกคือใช้ หัวแร้งบัดกรี ให้ความร้อนกับตัวสาย แล้วให้สายเป็นตัวละลายตะกั่ว

เคลือบตะกั่วสายก่อนต่อ ถ้าเป็นสายฝอย

สำหรับสายฝอยเส้นเล็ก การเคลือบตะกั่วบาง ๆ ที่ปลายสายก่อนตีเกลียว ช่วยให้ลวดไม่แตกฝอยและตะกั่วซึมทั่วขึ้น แต่ให้เคลือบบาง ๆ พอให้ลวดยังพันกันได้ ถ้าเคลือบหนาจนแข็ง จะตีเกลียวไม่แน่น

วางปลายใต้จุดต่อ ป้อนตะกั่วด้านบน

ใช้ หัวแร้งบัดกรี ปลายแบนแนบใต้จุดต่อ รอสักครู่ให้สายร้อน แล้วป้อนตะกั่วที่มีฟลักซ์ในตัวลงด้านบนของสาย ตะกั่วจะละลายและไหลซึมลงหาความร้อนจนทั่ว 

เมื่อตะกั่วซึมเต็มแล้ว ให้ยกปลาย หัวแร้งบัดกรี ออก อย่าขยับสายจนตะกั่วแข็งตัว จุดต่อที่ดีจะเห็นรูปลวดพันเกลียวอยู่ใต้ตะกั่ว ไม่เป็นก้อนกลม

หัวแร้งบัดกรี

แช่ หัวแร้งบัดกรี นานเกิน ตะกั่วซึมเข้าใต้ฉนวน สายจะแข็งและหักตรงขอบ

เมื่อแช่ปลาย หัวแร้งบัดกรี นาน หรือใช้ตะกั่วมากเกิน ตะกั่วจะไหลซึมตามลวดฝอยเข้าไปใต้ฉนวน ช่วงนั้นของสายจะแข็งเป็นแท่ง และจุดที่ช่วงแข็งต่อกับช่วงที่ยังอ่อน จะกลายเป็นจุด ที่สายหักเมื่อถูกงอซ้ำ ๆ

ทางแก้คือใช้ตะกั่วเท่าที่ซึมเต็มจุดต่อพอดี ใช้ หัวแร้งบัดกรี ที่ปลายใหญ่พอให้สายร้อนเร็ว จะได้แตะไม่นาน และถ้าใช้คีมหนีบช่วงสายที่ติดกับจุดต่อไว้ระหว่างบัดกรี คีมจะช่วยดึงความร้อนออก ลดการละลายของฉนวน

หุ้มฉนวนและยึดสายให้ดีหลังใช้ หัวแร้งบัดกรี จุดต่อจึงอยู่ได้นาน

รอให้จุดต่อเย็นลงก่อน เช็กว่าไม่มีลวดฝอยแหลมโผล่ออกมาที่จะเจาะทะลุท่อหดได้ ถ้ามี ให้ตัดหรือพับเก็บ แล้วเลื่อนท่อหดมาคลุมกลางจุดต่อ ให้คลุมเลยไปบนฉนวนทั้งสองฝั่ง

วาง หัวแร้งบัดกรี ไว้บนแท่นให้ห่างก่อน แล้วใช้ปืนเป่าลมร้อนหดท่อให้แนบสนิท ไม่ใช้ไฟแช็กลนเพราะท่ออาจไหม้หรือหดไม่เท่ากัน และไม่เอาปลาย หัวแร้งบัดกรี ไปรีดท่อหด เพราะจะละลายติดปลาย ถ้าสายต้องขยับหรือถูกดึงบ่อย ให้ยึดสายทั้งสองฝั่งไว้กับโครงหรือรัดด้วยเข็มขัดรัดสาย ไม่ให้แรงดึงไปลงที่จุดต่อโดยตรง

งานที่ไม่ควรใช้ หัวแร้งบัดกรี ต่อสายไฟ แม้จะทำได้

สายไฟบ้านที่ต่อกับไฟบ้านโดยตรง ทั้ง สายในผนัง สายเต้ารับ และสายเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กบ้าน ไม่ควรต่อเองด้วยการบัดกรีแล้วพันเทป งานแบบนี้ต้องใช้อุปกรณ์ต่อสาย และวิธีตามมาตรฐานงานไฟฟ้า ควรให้ช่างไฟเป็นคนทำ เพราะจุดต่อที่ผิด อาจร้อนจนไฟไหม้หรือทำให้ไฟดูดได้

สายที่รับกระแสสูงมาก เช่น สายแบตเตอรี่รถยนต์หรือสายเครื่องเชื่อม ควรใช้หางปลาย้ำด้วยเครื่องมือย้ำที่ตรงขนาด เพราะจุดต่อที่ร้อนขึ้นตอนใช้งานอาจทำให้ตะกั่วอ่อนตัวได้ ส่วนสายเครื่องมือไฟฟ้าที่ฉนวนแตกหรือสายขาดใกล้ด้าม ให้เปลี่ยนสายทั้งเส้นหรือส่งศูนย์ ไม่ควรตัดต่อกลางสาย

ขั้นตอนบัดกรีต่อสายไฟด้วย หัวแร้งบัดกรี ให้ปลอดภัย ก่อน ระหว่าง และหลังทำ

ก่อนทำ ตัดไฟของวงจรที่จะต่อ ถอดปลั๊กหรือถอดขั้วแบตเตอรี่ออกก่อน ทำงานบนโต๊ะที่ไม่มีของไวไฟ ใช้แท่นวาง หัวแร้งบัดกรี ทุกครั้ง ใส่แว่นนิรภัย และให้มีอากาศถ่ายเท เพราะควันจากฟลักซ์ระคายเคืองตาและทางเดินหายใจ

ระหว่างทำ จับสายด้วยคีมหรือแท่นจับชิ้นงาน ไม่ใช้นิ้วจับสายใกล้จุดที่ให้ความร้อน เพราะลวดทองแดงนำความร้อนได้ดีมาก วาง หัวแร้งบัดกรี บนแท่นทุกครั้งที่ไม่ได้ใช้ และไม่สะบัดตะกั่วออกจากปลาย

หลังทำ ปิดและถอดปลั๊ก หัวแร้งบัดกรี วางบนแท่นจนเย็น ล้างมือหลังจับตะกั่ว เช็กว่าจุดต่อหุ้มมิดดีก่อนจ่ายไฟ แล้วทดสอบการทำงานของวงจร ถ้าจุดต่อร้อนผิดปกติเมื่อจ่ายไฟ ให้ตัดไฟทันทีแล้วต่อใหม่

หัวแร้งบัดกรี

สรุป: หัวแร้งบัดกรี ทำให้จุดต่อนำไฟดี ไม่คลาย แต่ความแน่นมาจากการต่อสาย ให้ยึดกันก่อน

จุดต่อสายไฟที่ใช้ หัวแร้งบัดกรี แล้วหลุด หักตรงขอบ หรือร้อนเวลาใช้งาน ส่วนใหญ่มาจาก การต่อสายที่ไม่แน่นก่อนบัดกรี ตะกั่วที่ไม่ซึมเข้าในลวด หรือการหุ้มฉนวนไม่ดี  หลักเดียวกันใช้ได้ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นงานต่อสายลำโพง งานเดินไฟ หรืองานต่อสายเซ็นเซอร์ในรถ

สิ่งแรกที่ควรทำ คือการปอกสายให้พอดีด้วยคีมปอกสาย ตีเกลียวต่อแบบพันไขว้ให้แน่น สวมท่อหดไว้ก่อนเสมอ ให้ความร้อนที่สาย แล้วป้อนตะกั่วลงบนสาย ใช้ตะกั่วเท่าที่ซึมเต็ม ไม่แช่นานจนตะกั่วซึมใต้ฉนวน หุ้มท่อหดด้วยลมร้อน และยึดสายไม่ให้แรงดึงลง ที่จุดต่อ

ห้ามใช้ หัวแร้งบัดกรี ต่อสายไฟที่ต่อกับไฟบ้านโดยตรง แล้วพันเทปเอง ส่วนสายกระแสสูง และสายในจุดที่สั่นตลอดให้ใช้ขั้วต่อ หรือหางปลาย้ำ 

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *